Feeds:
Wpisy
Komentarze

DROIT DE SUITE


ZNACZENIE: Wym. [drua de suit], akcent na ‚a’ oraz ‚i’; prawo twórcy do otrzymywania procentowego wynagrodzenia od ceny jego dzieła odsprzedawanego kolejnemu właścicielowi.


UŻYCIE: Droit de suite to prawo autora oraz jego spadkobierców, do otrzymywania pewnego, określonego w sposób procentowy, wynagrodzenia za kolejną sprzedaż dzieła, w przypadku, gdy odsprzedaż ta ma charakter zawodowy (jest organizowana przez galerie sztuki, domy aukcyjne, itp.). Według różnych źródeł po raz pierwszy droit de suite zastosowano albo w drugiej połowie XIX w. albo na początku wieku XX. Określenie to może także odnosić się do prawa pozwalającego wierzycielowi hipotecznemu domagać się od nabywcy nieruchomości, która jest obciążona hipotecznie, należnej mu sumy.


PRZYKŁAD: Droit de suite zostało wprowadzone, by chronić młodych twórców. Gdy sprzedają swoje działa na początku kariery po bardzo niskich cenach, bez droit de suite byliby pokrzywdzeni, gdy ich twórczość stanie się już rozpoznawalna i wyżej ceniona.


ETYMOLOGIA: fr. droit de suite – dosł. prawo ciągu dalszego, prawo następstwa.

PATERNOSTER


ZNACZENIE: Inaczej surowe napomnienie.


UŻYCIE: Paternoster to żartobliwe określenie nagany, reprymendy. Może określać też tzw. windę perełkową, czyli otwarty dźwig wielokabinowy, znajdujący się stale w powolnym ruchu.


PRZYKŁAD: Dźwigi typu paternoster były popularne w pierwszej połowie XX wieku, kiedy mogły przewozić więcej pasażerów niż standardowe windy. Do dziś w Polsce podobne urządzenie znajduje się m.in. w katowickim gmachu Sejmu Śląskiego.


ETYMOLOGIA: łac. pater noster – ojcze nasz; pierwsze słowa modlitwy.

ORTODROMA


ZNACZENIE: Najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni.


UŻYCIE: Ortodromę wylicza się np. dla obiektów poruszających się po powierzchni Ziemi. Ręczne wyznaczanie ortodromy jest jedną z trudniejszych, a jednocześnie ważniejszych rzeczy w nauczaniu nawigacji, gdyż linią ortodromy powinny poruszać się na dłuższych odległościach wszystkie statki wodne i powietrzne. Trudność w wyznaczaniu kursów na mapach polega na tym, że jedynie droga po równiku oraz południkach pokrywa się z ortodromą, natomiast we wszystkich pozostałych przypadkach wyznaczenie ortodromy na mapach jest związane z szeregiem skomplikowanych obliczeń.


PRZYKŁAD: Nie znał wzoru na obliczenie ortodromy, w związku z czym odrzucili go z konkursu na pracownika lotniskowej wieży kontrolnej.


ETYMOLOGIA: gr. orthós – prosty + drómos – bieg, tor wyścigowy.

KLEZMER


ZNACZENIE: Inaczej żydowski grajek.


UŻYCIE: Klezmer to określenie muzykanta, szczególnie takiego, który przygrywa w lokalach czy na weselach. Z kolei muzyka klezmerska to muzyka żydowska niegdyś związana z obrzędami religijnymi, z czasem przerodziła się w muzykę rozrywkową graną w czasie ślubów i uroczystości, by wreszcie połączyć się z jazzem.


PRZYKŁAD: Jednym z najbardziej znanych muzyków tworzących muzykę klezmerską jest John Zorn oraz jego Masada. Tutaj można posłuchaj przykładu tego co tworzą.


ETYMOLOGIA: hebr. כלי זמר (klej zemer) – instrumenty muzyczne.

INCEST


ZNACZENIE: Inaczej kazirodztwo.


UŻYCIE: Incest oznacza obcowanie płciowe lub małżeństwo między osobami, którym obowiązujące prawo lub obyczaj tego obcowania lub małżeństwa zabraniają ze względu na zbyt bliskie pokrewieństwo. Wynik takiego związku (w postaci potomstwa) może być zarówno bardzo niekorzystny (choroby genetyczne), jaki i bardzo korzystny (wzmocnienie pożądanych cech) zależnie od danego układu genetycznego w zbiorowości, w obrębie której zachodzi mieszanie genów.


PRZYKŁAD: Wśród Egipcjan, Persów i Hindusów incest był rozpowszechniony, a miłość między rodzeństwem dla „zachowania czystości krwi” była nawet uświęcona.


ETYMOLOGIA: łac. incestus – nieczystość, kazirodztwo.

HENRY


ZNACZENIE: Akronim oznaczający osobę dobrze zarabiającą, ale jeszcze nie bogatą. W wersji spolszczonej można tę grupę nazywać Henrykami (autorska koncepcja Słowa dnia).


UŻYCIE: Określenie HENRY, czyli high earner, not rich yet zostało po raz pierwszy użyte w magazynie Fortune w 2003 roku. Określa osoby, które nie są prezesami banków, czy zarządzającymi funduszami hedgingowymi (o zarobkach liczonych w milionach), lecz profesjonalistów (lekarzy, prawników, ekonomistów), których roczne przychody kształtują się w amerykańskich realiach na poziomie sześciocyfrowych liczb.


PRZYKŁAD: Mając rosnące potrzeby postanowiła, że kandydata na męża musi poszukać wśród HENRYs (Henryków). A później żyć według modelu DINK.


ETYMOLOGIA: ang. HENRY – znaczenie jak wyżej.

EFRONTERIA


ZNACZENIE: Inaczej bezczelność.


UŻYCIE: Efronteria to przestarzałe określenie na zuchwałość, arogancję, butę.


PRZYKŁAD: „Mam dość waszej efronterii!” – powiedział szef swoim sprzedawcom. Widząc zaskoczenie na ich twarzach dodał: „i waszej ignorancji…”.


ETYMOLOGIA: fr. effronté – bezwstydny.

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Dołącz do 7 594 obserwujących.

%d bloggers like this: