Feeds:
Wpisy
Komentarze

LUMINARZ


ZNACZENIE: Człowiek wybitny, zasłużony.


UŻYCIE: Luminarz to osoba sławna zwłaszcza w dziedzinie nauki, kultury czy oświaty. Inaczej nazywany koryfeuszem.


PRZYKŁAD: Publikacje niesprawdzonych i nieprawdziwych informacji na pewno nie pomogą mu zbliżyć się do bycia postrzeganym jako luminarz.


ETYMOLOGIA: łac. luminar – światło, pochodnia.

APOPTOZA


ZNACZENIE: Genetycznie zaprogramowane samobójstwo komórki.


UŻYCIE: Apoptoza to śmierć komórki będąca częścią procesów związanych z rozwojem organizmu, jego funkcjonowaniem i odnawianiem tkanek. Dzięki apoptozie z organizmu usuwane są zużyte lub uszkodzone komórki. Zaburzenia apoptozy związane są z powstawaniem chorób nowotworowych.


PRZYKŁAD: U zdrowego człowieka dochodzi do apoptozy około 50-70 mld komórek dziennie.


ETYMOLOGIA: gr. apo – od + ptosis – odpadanie

HUBKA


ZNACZENIE: Materiał łatwopalny produkowany z hub.


UŻYCIE: Hubkę produkowano mocząc w saletrze i odwarze z popiołu drzewnego, następnie miażdżąc i susząc. Otrzymany proszek był łatwopalny i używano go do rozpalania ognia krzesiwem. Do krzesania ognia oprócz hubki potrzebne było jeszcze krzesiwo i krzemień. Ogień krzesano uderzając krzesiwem o krzemień (a nie odwrotnie). Czasem hubkę stosowano jako środek domowy do tamowania niewielkich krwotoków. Miąższ rozbity drewnianym młotkiem służył do produkcji tamponów tamujących krew.


PRZYKŁAD: Na nic mu była hubka, skoro nigdzie nie mógł znaleźć krzemienia.


ETYMOLOGIA: Łacińska nazwa hubiaka pospolitego to Fomes fomentarius. Fomes to po łacinie podpałka, a fomentarius – zapalający

MARTEN


ZNACZENIE: Rodzaj pieca hutniczego.


UŻYCIE: Piec martenowski (inaczej marten) jest najczęściej używany do wytapiania stali. Otrzymywana w nim stal jest lepsza od tej z konwertorów, ponieważ zawiera mniej fosforu i siarki. Wbrew pojawiającym się czasem informacjom, popularne buty Dr Martens (martensy) nie są powiązane z martenowskim piecem – wynalazł je w połowie XX w. niemiecki lekarz Klaus Märtens.


PRZYKŁAD: Założył martensy i pojechał na zwiedzanie martenów.


ETYMOLOGIA: Od nazwiska francuskiego metalurga, Pierre’a Martin (1824-1915), który opracował technologicznie proces wytapiania stali w piecu regeneratorowym.

DROIT DE SUITE


ZNACZENIE: Wym. [drua de suit], akcent na ‚a’ oraz ‚i'; prawo twórcy do otrzymywania procentowego wynagrodzenia od ceny jego dzieła odsprzedawanego kolejnemu właścicielowi.


UŻYCIE: Droit de suite to prawo autora oraz jego spadkobierców, do otrzymywania pewnego, określonego w sposób procentowy, wynagrodzenia za kolejną sprzedaż dzieła, w przypadku, gdy odsprzedaż ta ma charakter zawodowy (jest organizowana przez galerie sztuki, domy aukcyjne, itp.). Według różnych źródeł po raz pierwszy droit de suite zastosowano albo w drugiej połowie XIX w. albo na początku wieku XX. Określenie to może także odnosić się do prawa pozwalającego wierzycielowi hipotecznemu domagać się od nabywcy nieruchomości, która jest obciążona hipotecznie, należnej mu sumy.


PRZYKŁAD: Droit de suite zostało wprowadzone, by chronić młodych twórców. Gdy sprzedają swoje działa na początku kariery po bardzo niskich cenach, bez droit de suite byliby pokrzywdzeni, gdy ich twórczość stanie się już rozpoznawalna i wyżej ceniona.


ETYMOLOGIA: fr. droit de suite – dosł. prawo ciągu dalszego, prawo następstwa.

PATERNOSTER


ZNACZENIE: Inaczej surowe napomnienie.


UŻYCIE: Paternoster to żartobliwe określenie nagany, reprymendy. Może określać też tzw. windę perełkową, czyli otwarty dźwig wielokabinowy, znajdujący się stale w powolnym ruchu.


PRZYKŁAD: Dźwigi typu paternoster były popularne w pierwszej połowie XX wieku, kiedy mogły przewozić więcej pasażerów niż standardowe windy. Do dziś w Polsce podobne urządzenie znajduje się m.in. w katowickim gmachu Sejmu Śląskiego.


ETYMOLOGIA: łac. pater noster – ojcze nasz; pierwsze słowa modlitwy.

ORTODROMA


ZNACZENIE: Najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni.


UŻYCIE: Ortodromę wylicza się np. dla obiektów poruszających się po powierzchni Ziemi. Ręczne wyznaczanie ortodromy jest jedną z trudniejszych, a jednocześnie ważniejszych rzeczy w nauczaniu nawigacji, gdyż linią ortodromy powinny poruszać się na dłuższych odległościach wszystkie statki wodne i powietrzne. Trudność w wyznaczaniu kursów na mapach polega na tym, że jedynie droga po równiku oraz południkach pokrywa się z ortodromą, natomiast we wszystkich pozostałych przypadkach wyznaczenie ortodromy na mapach jest związane z szeregiem skomplikowanych obliczeń.


PRZYKŁAD: Nie znał wzoru na obliczenie ortodromy, w związku z czym odrzucili go z konkursu na pracownika lotniskowej wieży kontrolnej.


ETYMOLOGIA: gr. orthós – prosty + drómos – bieg, tor wyścigowy.

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Dołącz do 7 684 obserwujących.

%d bloggers like this: